Dreamtime Dreaming

Elk werk verbeeld een verhaal. In “La philosophie du jou jou” beschrijft Baudelaire hoe kinderen tijdens het spelen hun dure speelgoed uit een halen om delen ervan met elkaar combineren die aansluiten op hun verbeelding tijdens het spel.

Verbeelding en dromen zijn nauw verbonden, waarbij verbeeldingskracht fungeert als een creatief instrument om innerlijke beelden, verlangens en emoties vorm te geven waarbij het associatievermogen een belangrijke rol vervult.

Dromen zijn een complex gegeven. Freud schreef een kanjer van een boek over dromen, hij noemde het Traumdeutung, waarin het maken van associaties op basis van onbewuste waargenomen gebeurtenissen uit het dagelijks leven, tijdens het slapen, centraal komen te staan.

Dreamtime of dreaming ,de tijd van de droom en het dromen, is voor de Aboriginals uit Australië zoiets als het actualiseren van hoe men naar de wereld kijkt waarin men leeft om er verder in te leven. Hierin verschillen ze niet echt van anderen behalve dat ze de wereld anders betekenden.

Ik koos het als titel voor een werk, op basis van medische micro foto’s waarbij ik associatief figuren probeerde te ontdekken in de microweefsels om die dan met stift te visualiseren.

Dromen speelt ook mee in de waarzeggerij iets dat men in veel culturen terug kan vinden.

Zo weet de ervaren kaartlegster dat twee kaarten naast of onder elkaar een bepaalde betekenis kunnen hebben en dat die betekenis veranderd wanneer men een van die kaarten verwisselde wordt met een andere kaart. Bovendien gaven al die combinaties iets aan dat alleen zij en de kaarten kan weten. Doordat de kaartlegster alsmaar nieuwe beeldcombinaties samenstelt die als dominostenen aan elkaar geregen werden, krijgt ze een greep met het verhaal dat ze verteld op de droom van haar goedgelovige toehoorder. Het orakel heeft gesproken.

Dromen en verbeelding hebben echter een aantal consequenties wanneer ze in de media gebruikt worden.

Bij het opruimen van mijn immens beeldarchief dat naast vintage Life Paris match jaargangen van rond de 2de WO ook het propaganda tijdschrift Signal bevat. Terwijl Life en Paris match verondersteld worden een bepaalde neutraliteit voor te staan moet men vaststellen dat Signal geen gewoon tijdschrift is maar een propaganda instrument in de handen van een nazistisch regime. De publicatie als tijdschrift is erg misleidend.

Tijdschriften tonen beelden waarmee ze tekst trachten te illustreren. Ze bestaan uit een mengeling tussen verschillende beelden die samen een bepaalde ambiance creëren waarmee de kijklust van hun publiek bevredigd wordt. ‘Life could be a dream’ in de ‘Societé du spectacle’.

Signal bedrijft een complexe vorm van beïnvloeding die we propaganda noemen. Propaganda is politieke reclame en werkt met dezelfde strategieën als de reclame met het onbeduidende onopvallende waarvan in de Droomduiding van Freud sprake is, en maakt van haar berichtgeving reclame voor zichzelf.

Als men de beelden in Signal individueel bekijkt tonen ze naast het officiële beeld van het regime, vooral geënsceneerde en ondramatische oorlogsfoto’s naast foto’s van lachende of ernstige mensen in hun zogezegd alledaagse kleinburgerlijke leven en met publiciteit voor Duitse producten inclusief de films van de UFA onder het regime. Dramatisch wordt het pas wanneer men zelf het slachtoffer is en dit niet kan verbergen.) Propaganda ontkent zo dat achter de door haar gebruikte gezapige en licht verteerbare beelden een andere onverteerbare werkelijkheid schuilgaat.

Van deconstructie naar transformatie.

Collages zijn beeldcombinaties op basis van associaties. Om de propagandabeelden uit signal te verwerken met de bedoeling ze uit te schakelen volstond het niet ze te verwerken zoals collages en de beelden speels maar ook kritisch te deconstrueren door ze te verknippen en opnieuw met elkaar naast en boven elkaar combineren zodat tegenbeelden ontstaan die de cliché’s uit het tijdschrift ontmaskeren. Men zou ze kunnen verscheuren zoals men vroeger tijdens verkiezingen de beeltenis van de tegenstanders uitveegt door ze te overplakken, te overschilderen of van de muren te scheuren, om zo hun zichtbaarheid uit te wissen. Het leek me dus interessanter de leesbaarheid van deze beelden zonder onderscheid kris kras met elkaar te verbinden en associatief te herleiden tot een informele compost compositie. Hierbij werd mijn aandacht getrokken door de veranderingen die plaatsvonden in de samenstelling van de compost compositie door het overlappen scheuren en wegvagen.

Het informele beeld als resultaat van die uiteenzetting

Een informele samenstelling die me laat denken aan de afblottende en verweerde muren die door Leonardo als een inspiratiebron voor de fantasie vermeld worden in zijn richtlijnen voor schilders, wordt een visuele metafoor voor de afblottende herinnering aan de gruwelen 2 wo van het nazisme en ‘anderswo’.

Het is een aanzet voor het maken van vluchtige associaties om binnen het beeldvlak waarin ruimte en tijd samenvallen, de vaste kijkgewoontes te doorprikken. en als een kunstenaar het beeld in zijn beeld wording kan ontdekken.

Marc Schepers